#Tworzenie w Fundacji A.R.T. nie jest ozdobnikiem ani dodatkiem do projektów społecznych. Jest narzędziem zmiany. Kiedy słowa nie przechodzą przez gardło, działa obraz. Kiedy ciało pamięta więcej niż człowiek potrafi opowiedzieć, działa ruch. Kiedy ktoś nie ma siły mówić o przemocy wprost lub kiedy nie wie co zrobić gdy jest jej świadkiem – działa teatr, książka, spotkanie, rozmowa, podcast, post czy grafika. W 2025 roku tworzyliśmy po to, aby temat przemocy nie znikał w ciszy. I żeby ludzie nie znikali razem z nim.

Monodram „Historia jednej znajomości” – przekaz, który zostaje w człowieku.

Jednym z najmocniejszych punktów roku były działania wokół monodramu „Historia jednej znajomości”, opartego na książce Agnieszki Toboty pod tym samym tytułem. Spektakl powstał we współpracy z Teatrem Druga Strefa, wyreżyserował go jego dyrektor Sylwester Biraga, a Anna Sandowicz wcielił się w rolę Ani. To sztuka, po której ludzie nie klaszczą od razu. Najpierw oddychają, część połyka łzy. Dla wielu widzów był to pierwszy moment, w którym zobaczyli mechanizmy przemocy nazwane bez patosu, pokazane z uważnością na człowieka. Zagraliśmy 10 razy, a cały czas mamy niedosyt. Monodram był współfinansowany był przez Miasto Stołeczne Warszawa w ramach projektu „Patent na MOC 4”.

Taniec przeciw przemocy: ciało jako manifest łączący pokolenia.

Tworzyliśmy także poprzez ruch. „Taniec Wiązów” oraz działania międzypokoleniowe łączyły symbolikę, ciało i przekaz: przemoc nie jest prywatną sprawą. Ruch stał się językiem sprzeciwu, ale też sposobem na odzyskiwanie kontaktu ze sobą.

Ważnym elementem były również współprace międzynarodowe, między innymi działania w Norwegii z DJ Wiką, gdzie polska energia spotykała się z otwartością innych społeczności. To pokazało wyraźnie, że temat bezpieczeństwa i godności nie ma granic kulturowych ani pokoleniowych.

A w listopadzie uczniowie z rembertowskich podstawówek wzięli udział w Marsz młodzieży „Razem po MOC”, który zakończył  Taniec przeciw przemocy. W akcji wzięli udział również nauczyciele, którzy razem z młodzieżą przygotowali transparenty na marsz oraz przedstawiciele Urzędu Dzielnicy Rembertów i przedstawiciele OPS w Rembertowie – pomysłodawcy wydarzenia.

Narzędziowniki i programy: tworzenie, które działa po zakończeniu projektu czy wydarzenia.

Rok 2025 to także tworzenie materiałów i programów edukacyjnych, które „pracują” długo po zakończeniu projektów czy wydarzeń. Powstawały narzędziowniki, programy edukacyjne i profilaktyczne. „Narzędziownik MOC” oraz „Praska Odyseja Młodych” pokazały, że edukacja może być nowoczesna, angażująca i użyteczna. Zamiast moralizowania pojawiły się konkretne rozwiązania dla dzieci, rodziców i szkół. Tworzenie przestało być jednorazowym komunikatem, a stało się trwałym wsparciem.

Media i rozmowy: głos, który niesie wsparcie

Byliśmy obecni także w przestrzeni medialnej. Rozmowy, audycje i publikacje wzmacniały społeczną świadomość dotyczącą przemocy i odpowiedzialności. Przeciwdziałanie przemocy to również praca z narracją: jak mówimy o osobach doświadczających krzywdy, jak mówimy o sprawcach, jak mówimy o systemie pomocy. Media stały się przedłużeniem działań terenowych. Dawały głos tym, którzy zwykle nie są słyszani.

T jak Tworzymy wydarzenia, które łączą: kiedy społeczność czuje swoją MOC

W 2025 roku tworzyliśmy również duże wydarzenia społeczne. Mazowiecki Festiwal Seniorów Silver Stars stał się świętem aktywności, spotkań i dobrej energii, współtworzonym przez setki osób. W wydarzeniu wzięło udział ponad 3 000 uczestników, a w jego przygotowanie zaangażowało się ponad 600 osób: wolontariusze, wystawcy, formacje senioralne, artyści, konferansjerzy i animatorzy, fotografowie, kamerzyści, technicy sceny i dźwięku, zespoły zaplecza i namiotów, a także służby medyczne, porządkowe i bezpieczeństwa oraz obsługa cateringowa.

Powstały także „Praskie Balety” i lokalne działania, w których kultura stawała się pomostem między pokoleniami, doświadczeniami i historiami. Tam, gdzie wcześniej była samotność, pojawiała się wspólnota. Tam, gdzie był dystans, pojawiał się ruch i rozmowa.

Dziękujemy partnerom: Tworzenie to sztuka, która potrzebuje zaplecza

Te działania były możliwe dzięki grantodawcom: Miastu Stołecznemu Warszawa, Samorządowi Województwa Mazowieckiego, dzielnicy Praga-Północ oraz Miastu Marki. Dziękujemy także partnerom i darczyńcom komercyjnym wspierającym nasze projekty i codzienność: Ikano Bank Polska, Fundacji Cloudware Lepszy Start, Cloudware Polska, Fundacji BNP Paribas, Biofarm, CD PROJEKT RED, Inter-Vion S.A., Toyota – Grupa Cygan, Bibby Financial Services, T-Mobile Polska, Dom Kultury Praga.

Dziękujemy również partnerom wsparcia rzeczowego: Carrefour, Polski Ogród HORTEX, Lirene, DM  Drogerie Markt oraz Bankowi Żywności SOS w Warszawie. Dziękujemy wszystkim wolontariuszom, zespołom technicznym, artystom, edukatorom, ekspertom oraz instytucjom, które współtworzyły te działania.

Dziękujemy również partnerom medialnym: TVP3 Warszawa, Polskie Radio RDC, Głos Seniora, Gazeta Senior, Cyfrowy-Senior.pl, Centrum Aktywności Międzypokoleniowej Nowolipie, Koleje Mazowieckie – KMStowarzyszenie MANKO, Managernaobcasach.pl.

Rok 2025 zamykamy z przekonaniem, że tworzenie nie jest luksusem. Jest metodą. Jest językiem, dzięki któremu ludzie odzyskują głos. I dzięki któremu przemoc przestaje mieć komfort ciszy.

Wywiad z Agnieszką Tobota o inicjatywie „Pociąg do profilaktyki” Agnieszka Tobota i DJ Vika w Norwegii Monodram: „Historia jednej znajomości” Mazowiecki Festiwal Seniorów Mazowiecki Festiwal Seniorów podziękowanie Mazowiecki Festiwal Seniorów Jest Sprawa. Wojtek Pokój w Polskim Radiu RDC Mazowiecki Festiwal Seniorów podsumowanie Narzędziownik po moc Praska Odyseja Młodych Pakujemy sanie św. Mikołaja Miasteczko Mikołaja