Organizacje pozarządowe od lat odpowiadają na problemy, z którymi często nie radzą sobie inne instytucje. Wspierają osoby w kryzysie psychicznym, dzieci, rodziny, seniorów, osoby z niepełnosprawnościami czy osoby doświadczające przemocy. Coraz częściej muszą jednak zmierzyć się z pytaniem:

„Jak zapewnić ciągłość swojej działalności w czasach niepewności?”

Dlaczego dziś nie wystarczy już tylko pomagać?

To właśnie temu zagadnieniu poświęcony jest najnowszy raport „Indeks odporności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce” Fundacji im. Stefana Batorego. Autorzy oceniali gotowość organizacji do działania wtedy, gdy pojawia się kryzys. Raport opiera się na analizie 63 wskaźników pogrupowanych w pięciu obszarach. Ocenia między innymi warunki prawne, zasoby ludzkie, finansowanie, relacje z otoczeniem oraz społeczne zaufanie do organizacji.

Polskie organizacje osiągają umiarkowany poziom odporności.

Potrafią realizować swoją misję, ale w sytuacji poważnego kryzysu ich stabilność może zostać poważnie zachwiana. To ważna wiadomość dla całego sektora społecznego. Dziś trzeba zadbać o to, aby organizacja była przygotowana na zmiany, nieprzewidziane wydarzenia, ale także na nowe potrzeby społeczne. Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków raportu jest fakt, że najsłabiej ocenionym obszarem są relacje z otoczeniem. Wskaźnik współpracy z innymi organizacjami, samorządami, biznesem i społecznościami lokalnymi osiągnął zaledwie 35,5 punktu na 100. To pokazuje, że wiele organizacji nadal działa w pojedynkę. Jednak w kryzysie to właśnie partnerstwa stają się jednym z najważniejszych zasobów. Organizacje, które współpracują z innymi, znacznie szybciej docierają do osób potrzebujących i łatwiej reagują na zmieniającą się sytuację.

Odbiór organizacji pozarządowych przez społeczeństwo.

Drugim najsłabiej ocenionym obszarem okazał się społeczny wizerunek organizacji. Autorzy raportu pokazują, że organizacje nadal muszą mierzyć się z ograniczonym zaufaniem, negatywną narracją w internecie, ale również z niewystarczającą transparentnością części sektora. Wskaźnik uznania społecznego osiągnął 44,8 punktu na 100. Dla organizacji oznacza to konieczność jeszcze większej otwartości. Dlatego regularne informacje o prowadzonych działaniach, pokazywanie efektów pracy, przejrzystość finansowa i budowanie dialogu z lokalną społecznością stają się równie ważne jak realizacja samych projektów.

Indeks dobitnie naświetla coś jeszcze.

Organizacje społeczne coraz częściej mierzą się z wypaleniem liderów, trudnościami w pozyskiwaniu pracowników
i wolontariuszy czy brakiem osób przygotowanych do przejęcia odpowiedzialności za dalszy rozwój organizacji. Wiele inicjatyw nadal opiera się na ogromnym zaangażowaniu pojedynczych osób. Taki model przez lata pozwalał rozwijać wiele organizacji, ale dla zapewnienia ciągłości działań potrzebne są silne zespoły, rozwój kompetencji pracowników, dzielenie się odpowiedzialnością oraz systemowe zarządzanie wiedzą.

Niewiele organizacji posiada finansowe zabezpieczenie.

Wiele z nich funkcjonuje od projektu do projektu, opierając swoją działalność głównie na środkach publicznych. Budowanie odporności finansowej oznacza więc nie tylko pozyskiwanie nowych grantów, ponieważ w przypadku braku dotacji czy opóźnionego finansowania, coraz większego znaczenia nabierają współpraca z biznesem, działalność odpłatna, działalność gospodarcza, darowizny oraz długofalowe partnerstwa.

Co oznacza to dla Fundacji A.R.T.?

Od bez mała dwudziestu lat rozwijamy działania, które odpowiadają na wiele wyzwań opisanych w raporcie. Budujemy partnerstwa, rozwijamy współpracę z innymi organizacjami pozarządowymi, inwestujemy w rozwój kompetencji zespołu, a także superwizję specjalistów oraz wspólne standardy pracy. Pozyskujemy także nowe źródła finansowania, aby zwiększać stabilność działań i zapewniać mieszkańcom długofalowe wsparcie. Odporność organizacji społecznej nie jest celem samym w sobie. To przede wszystkim gwarancja, że osoba przeżywająca kryzys psychiczny nie usłyszy, że organizacja musiała zawiesić działalność. Silna działalność to większe bezpieczeństwo dla ludzi, którzy zawsze powinni pozostawać w centrum działań.

Cały raport: