„Przesadzasz”, „Z tobą zawsze jest jakiś problem”, „Nikt ci nie uwierzy”, „To był tylko żart”.

Kilka sekund wystarczy, żeby wypowiedzieć te zdania, ale żeby przestać w nie wierzyć potrzeba czasem wielu lat. W Fundacji A.R.T. od lat spotykamy ludzi, którzy przychodzą do nas ze swoimi historiami. Dzieci oraz rodziców, seniorów i osoby doświadczające przemocy. Każda z tych historii jest inna i rzadko zaczyna się od słów:

„Doświadczam przemocy”.

Znacznie częściej słyszymy opowieść o tym, że ktoś zaczął kontrolować telefon. W której coraz częściej krytykował, a żarty przestały śmieszyć. Przy dzieciach padały słowa, które bolały i milczenie stało się łatwiejsze od awantury. Czasem dopiero podczas rozmowy człowiek zaczyna układać te wydarzenia obok siebie. Dopiero wtedy okazuje się, że słowo miało w tej historii ogromne znaczenie.

Nie każde trudne słowo jest przemocą

To ważne. Prawda? Ludzie się kłócą, złoszczą, mówią rzeczy niemądre i krzywdzące – popełniają błędy.

W zdrowych relacjach też zdarzają się konflikty. Nie każde przykre zdanie automatycznie nazywamy też przemocą. Chcemy natomiast umieć rozpoznawać moment, w którym słowo nie służy już tylko do wyrażenia złości, ale do:

Właśnie dlatego pytanie „Kiedy słowa stają się przemocą?” stało się motywem przewodnim dla organizowanych w tym roku konferencji „Powiedz o tym komuś”.

Najpierw widzimy zachowanie

W pracy pomocowej łatwo zobaczyć, co jest na powierzchni. Dziecko jest agresywne, nastolatek nie współpracuje, a kobieta kolejny raz wróciła do osoby stosującej przemoc. Starszy człowiek jest roszczeniowy. Rodzic nie wykonuje naszych zaleceń. Możemy nazwać zachowanie i bardzo szybko postawić kropkę. Albo zadać jeszcze jedno pytanie:

Co Ci się wydarzyło?

To pytanie nie usprawiedliwia krzywdzenia oraz nie odbiera również odpowiedzialności osobie stosującej przemoc. Nie oznacza to także, że specjalista ma zaakceptować każde zachowanie. Ale jednakże zmienia swoją perspektywę. Człowiek przyszedł do nas z całą swoją historią.

Czasem człowiek potrzebuje jednego dorosłego

Szczególnie mocno widzimy to w pracy z dziećmi. Dziecko może nie powiedzieć:

„Doświadczam przemocy psychicznej”.

Może powiedzieć:

Albo nie powiedzieć nic.

Dlatego tak dużo zależy od dorosłego, który jest obok. Od tego czy usłyszy, nie zbagatelizuje, nie odpowie także: „Na pewno nie miał tego na myśli”, ale co najważniejsze – będzie wiedział, co zrobić dalej. Dlatego już od lat, powtarzamy dzieciom: powiedz o tym komuś.

Ale druga część tego komunikatu jest skierowana do nas, dorosłych. Musimy być ludźmi, którym warto powiedzieć.

Marki. Siódmy raz siadamy do tej rozmowy

26 listopada 2026 roku spotkamy się w Mareckim Centrum Edukacyjno-Rekreacyjnym.

Będzie to już siódma edycja konferencji „Powiedz o tym komuś” w Markach. Pawie 2000 specjalistów wspólnie z ekspertami przyglądało się różnym wymiarom przemocy i sposobom reagowania. W tym roku zaczniemy od słowa. Tematem konferencji będzie:

Kiedy słowa stają się przemocą?

Będziemy rozmawiać o języku, doświadczeniu dziecka, przemocy rówieśniczej, prawie i odpowiedzialności instytucji. Chcemy też przyjrzeć się, co dzieje się z człowiekiem od momentu, kiedy pierwszy raz mówi: „potrzebuję pomocy”. Czy wiemy, co zrobić dalej i współpracujemy? Czy człowiek, który szuka pomocy nie gubi się też pomiędzy naszymi kompetencjami, instytucjami i procedurami?

Michałowice. Na początku było słowo

2 grudnia spotkamy się w Michałowicach. Będziemy rozmawiać o języku, cyberprzemocy, przemocy psychicznej, przemocy werbalnej wobec dzieci i o tym, jak reagować, kiedy sama przemoc nie pozostawia widocznych śladów. Tym razem zawęzimy również temat jeszcze mocniej:

„Na początku było słowo. Kiedy słowa stają się przemocą”.

Do samych rozmów zaprosiliśmy prof. Jerzego Bralczyka, dr Ewę Odachowską-Rogalską, Justynę Podlewską, Justynę Żukowską-Gołębiewską oraz Natalię Flisiak-Górecką.

Gospodarzem obu spotkań będzie Conrado Moreno.

Człowiek przed procedurą i człowiek po procedurze

Potrzebujemy procedur, standardów, wiedzy i dobrze przygotowanych specjalistów, ale przez wszystkie lata pracy w Fundacji A.R.T. nauczyliśmy się jednego. Można perfekcyjnie wypełnić dokument i nie usłyszeć też człowieka. Znać procedurę i nie zauważyć strachu. Wiedzieć, jakie pytanie należy zadać a przy tym nie usłyszeć odpowiedzi. Dlatego podczas obu konferencji chcemy wracać do człowieka, który w końcu znalazł odwagę, żeby powiedzieć:

„Potrzebuję pomocy”.

Bo jeśli na początku przemocy czasem jest słowo, to słowo może być również początkiem zmiany:

I właśnie o tym chcemy rozmawiać.

26 listopada 2026 – Marki, MCER VII konferencja „Powiedz o tym komuś”

2 grudnia 2026 – Michałowice „Na początku było słowo. Kiedy słowa stają się przemocą”

4 listopada opublikujemy programy obu wydarzeń i uruchomimy zapisy.