Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, w którym osoba — najczęściej dziecko — potrafi mówić w niektórych sytuacjach, ale nie jest w stanie odezwać się w innych, mimo że fizycznie nie ma problemów z mową. Najczęściej dziecko mówi swobodnie w domu, z bliskimi, ale milknie w przedszkolu, szkole, w sklepie czy wobec obcych dorosłych. Sytuacja nie wynika z nieśmiałości, niechęci czy buntu — to silna reakcja lękowa, której dziecko nie potrafi kontrolować. Jak rozpoznać trudności u swojej pociechy?
Objawy i przyczyny mutyzmu wybiórczego
Mutyzm wybiórczy często jest mylony z nieśmiałością. Trudności mają jednak głębsze podłoże. Dziecko z tym zaburzeniem wie, co chciałoby powiedzieć i często ma przygotowaną odpowiedź „w głowie”, ale w sytuacji lękowej następuje psychiczna blokada. To doświadczenie wiąże się z dużym stresem, a próby zmuszania dziecka do mówienia zazwyczaj nasilają objawy. Mutyzm wybiórczy można rozpoznać w określonych sytuacjach społecznych. Często towarzyszą temu objawy lękowe takie jak napięcie mięśni, spuszczanie wzroku, sztywność ciała, unikanie kontaktu wzrokowego czy wycofanie. Niektóre dzieci komunikują się mimiką, inne również blokują się pozawerbalnie.
Przyczyny mają najczęściej charakter lękowy. Mutyzm wybiórczy bywa związany z:
- uogólnionym lękiem społecznym,
- wysoką wrażliwością,
- doświadczeniami stresującymi,
- niską pewnością siebie,
- temperamentem zahamowanym,
- trudnościami adaptacyjnymi.
Dzieci, które zmagają się z mutyzmem wybiórczym płynnie i swobodnie komunikują się w domu czy w wybranych sytuacjach. Lęk pojawia się nie tylko przed mówieniem, ale także byciem słyszanym i widzianym podczas komunikowania. Selektywne milczenie potrafi trwać miesiącami zanim rodzic zorientuje się, że nastąpiła trudność. Jeżeli masz podejrzenia lub otrzymujesz sygnały z placówki, że dziecko ma trudności z mową to warto zasięgnąć porady u specjalisty z https://poradnia-harmonia.pl/.
Jak wygląda leczenie?
Podstawą jest odpowiednia diagnoza postawiona przez psychologa lub psychiatrę, a następnie wprowadzenie terapii. Doświadczeni specjaliści z Poradni Harmonia https://poradnia-harmonia.pl/psycholog-dzieciecy-warszawa/ zapewniają pełną dyskrecję, wsparcie i przyjazne podejście. Na początku pomocą może okazać się terapia w formie online. Dzięki temu dziecko oswoi się z terapeutą, pozna go i łatwiej będzie się otworzyć, a także przełamać strach. Leczenie najczęściej obejmuje podejście poznawczo-behawioralne, elementy terapii rodzinnej, techniki ekspozycji oraz stopniowe oswajanie sytuacji, w których pojawia się blokada. Wczesne rozpoznanie znacząco zwiększa szanse na wyleczenie. W czasie terapii ważne jest wsparcie rodziców, którzy są odpowiedzialni za budowanie poczucia bezpieczeństwa i wspieranie dziecka, a także uświadamianie bliskich, że mały człowiek nie powinien być zmuszany do mówienia. Zachęcanie go poprzez zawstydzanie negatywnie wpływa na proces i utrudnia całą terapię.
